अविस्मरणीय दौरा प्र के घाणेकर आणि आशुतोष बापट

अविस्मरणीय दौरा.
दोन दिवस दौऱ्यावर जाण्याचा योग मनोज सरांमुळे नुकताच जुळुन आला. हा दौरा जीवनातील विविध ठिकाणच्या पैलुंवर प्रकाश टाकणारा ठरणार होता. कारण सोबतीला म्हणण्यापेक्षा संगत लाभणार होती ती दोन दिग्गज लेखक – प्र. के घाणेकर सर आणि अशुतोष बापट सर यांची. जुन्नर तालुक्यातील विविधता त्यांना दाखविण्याची जबाबदारी माझ्याकडे असल्याने कमी वेळात भरपूर काही त्यांना दाखविणे हे ध्येय माझे होते परंतु हे दाखवत असताना त्यांच्या संपूर्ण ज्ञानाचे सिंतोडे कानी कसे पडतील हेही माझ्या सारख्या मानसाला खुप काही शिकवून जाणारे होते.
त्यांचा प्रवास पुण्यनगरीतुन सुरू झाला तो शिवजन्मभुमीपर्यंत. मी पण खुप अतुरतेने त्यांची वाट पाहत होतो. घरी नाष्टा करून निघू त्यांना फोनवर बोललो होतो. वेळ कमी आहे म्हणून सर बोलले फक्त चहा घेऊ व नाष्टा आपण कुठेतरी वनात करू असे बोलले. सर घरी पोहचले व चहा घेऊन आम्ही निघालो. प्रथम दर्शी त्यांना त्यांना जुन्नर तालुक्यातील अतिदुर्गम भागातील “बोलके दगड” पहायचे होते. सरांची या 70 वर्षे वयातील धडपड पाहून तर मी चकीतच झालो. प्रत्येक दगड वाजतो कसा ? हे ते स्वतः पाहत होते. येथील संगिताचा लाभ घेत आम्ही दुर्गवाडीतील माता दुर्गादेवी परिसरात पोहचलो. माता दुर्गेचे दर्शन घेत डोंगरावर चढायला सुरूवात केली. डोंगर माथ्यावरील वाजणा-या दगडांच्या सुरांचा आवाज घेत व हिरवाईने नटलेला परीसर न्याहाळत पुन्हा कोकणडा दर्शन घेत दुर्गवाडीतील जंगलात भोजणाचा अस्वाद घेतला. नंतर हातवीज गावाला भेट देत पुन्हा परतीला लागलो. शिंदे गावातील माता पार्वती व शंकर मुर्ती यांचा अभ्यास करत आपटाळे येथुन उद्ध्वस्त माणकेश्वर मंदिरास भेट दिली. पुढे नाणेघाट येथील भोरांड्याच्या दारातून खाली प्रवास सुरू केला तो नाणेघाट मार्गे वर येण्यासाठी परंतु आमचा बेत वाट न मिळाल्याने फसला व पुन्हा परतीला लागलो. आता पारूंडे वैष्णवधाम मंदिर पहायचे होते. तेथे पोहचलो. आरतीची तयारी झाली होती. तेथील दगडी शिल्पे सरांच्या तोंडून बोलत होती. प्रत्येक शिल्पाची विचार विविधता दोघे दिग्गज अगदी सहज सांगत होते. सोबतीला येथे सरपंच जयेश पुंडे होते.आरती दर्शन घेत PWD रेस्ट हाऊस मध्ये सरांची विश्रांतीची व्यवस्था केली होती तेथे पोहोचलो. घरीच मासवडीच्या जेवणाचा बेत आखला होता. मग फ्रेश होऊन आम्ही गप्पा गोष्टी मारत जेवणाला आरंभ केला. सोबतीला श्री विनायक खोत सर आले होते. दुसऱ्या दिवशी फिरतीचा कार्यक्रम जेवतानाच ठरला. सकाळी 6:30 निघायचे होते. जेवण आटपून थोड्या गप्पा गोष्टी मारत सर्वजण विश्रांतीला मार्गस्थ झाले.
दिवसभर थकल्यामुळे झोप लवकरच लागली. सकाळी लवकर उठून पुन्हा प्रवास सुरू केला. सुलेमान लेणी समुह, पाताळेश्वर, मानमोडी लेणी समुह या सर्वांचा अभ्यास करत चावंडला जायचे होते. सोबतीला खोत सर,विनायक साळुंके व संकेत साळुंके येणार होते. त्यांना जुन्नरमधुन घेऊन चावंडला निघालो. 1978 चा चावंड व आत्ताचा चावंड पाहताना घाणेकर सरांना खुप काही वेगळेपण जाणवले. दोघांनाही येथील हा चावंड वेगळ्याच रूपात दिसला. येथील सर्व काही वेगळेच आहे असे सर सांगत होते. तर बापट सर बोलत होते की चावंड हा पुर्वीचा किल्ला नसून खुप मोठे तीर्थक्षेत्र असावे असे सांगत होते. नंतर त्याचा वापर किल्ला म्हणून केला गेला असावा.
दुपारचे जेवण आता पाच वाचता घरी होणार होते. आम्ही परतीला लागलो होतो. परंतु चावंड या दोन दिग्गजांच्या मनात काही वेगळेच घर करून गेला होता. घरी पोहोचलो. हुलग्याच्या बनवलेल्या शिंगोळी जेवनाचा आस्वाद घेत सर पुन्हा पुन्यनगरीकडे रवाना झाले. सर बोलत होते. आज पाय चेपून घ्यायला हवेत तर बापट सरांना विनोदाने सांगत होते तुझा पण बोलुन बोलून घसा दुखत असेल तर संध्याकाळी झोपताना गळा चेपून घे रे बाबा….
हा दौरा माझ्यासाठी खरोखरच अविस्मरणीय होता. कारण खुप काही शिकायला मिळाले. सरांच्या माध्यमातून जुन्नरचा इतिहास पुस्तक रूपाने जगासमोर निश्चितच येईल यात शंकाच नाही.
आमचा युट्यूब चायनल पाहण्यासाठी पुढील लिंकवर क्लिक करा
https://goo.gl/3usx1G
व युट्यूब चायनल subscribe करायला विसरू नका.

लेख/छायाचित्र श्री.रमेश गणपत खरमाळे
(माजी सैनिक खोडद)
8390008370
वनविभाग जुन्नर
“शिवाजी ट्रेल”
माजी सैनिक संघ जुन्नर.