Category Archives: श्री रमेश खरमाळे (माजी सैनिक)

बेसहारांचा कृपया सहारा बना मित्रांनो

बेसहारांचा कृपया सहारा बना मित्रांनो.

काल संध्याकाळी 7 वाजता अक्षयभाऊंचा व्हाॅट्सअपवर मेसेज आला की सर कुठे आहात?
मी रिप्लाय दिला जुन्नरला आहे.
एक काम होत?
मी म्हटलो सांगा.
ते बोलले मी मुंबईला आलोय.
मी बोललो काम बोला.
त्यांनी पुन्हा लिहिले की एक 70 वर्षांची निराधार आजी घाटकोपर बसस्थानकात खुप दैनीय अवस्थेत पडून आहे. बस ड्रायव्हर स्वतः आणलेल्या जेवणातुन तिची उपजीविका करत आहे. तील घेऊन जुन्नरला यायचय परंतु माझ्याकडे गाडी भाडे देण्यासाठी पैसे नाहीत व जीप ड्रायव्हर 4000/- हजार भाडे मागतोय. मी लगेच रिप्लाय केला भाऊ काळजी करू नका पैसे जुन्नरला आल्यावर घेऊन जा. मानवता धर्म महत्वाचा आहे व तो जोपासला जायला हवा हिच शिकवण राजे शिवछत्रपती शिवाजी महाराजांनी रयतेच राज्य निर्माण करताना दिली होती. आपण ती पाळलीच पाहिजे. व आपण तर शिवजन्मभुमीत जन्माला आलोय. या मातीचे ऋण पण आपणास फेडायलाच हव. तुम्ही बिनधास्त घरी या पैशाची चिंता करू नका.
घाटकोपर मध्ये माझा भाचा सुहास शिवाजी कोरडे राहत आहे त्यास हि खबर दिली.अक्षयभाऊ व सहकार्यांची त्याने जेवायची सर्व सोय केली होती परंतु अक्षयभाऊंना पोलीस स्टेशनची कारवाई करायची असल्याने हे नाकारले. मी अक्षयला विचारले किती वाजता तुम्ही जुन्नरला पोहचाल. तर त्यांनी 11:00 वाजेपर्यंत पोहचेल म्हणुन सांगितले.
मी अक्षयची वाट पाहू लागलो. एरवी पडत असलेल्या पावसाने जास्त जोर धरला होता. मला काळजी वाटत होती की एवढ्या पावसात हे येतील तर कसे? कारण मध्यंतरी माळशेज घाट चढून यायचे होते. अक्षयचा फोन लागत नव्हता. घड्याळात एक वाजले होते. माझी चिंता वाढू लागली होती. काही सुचत नव्हते. रात्र भयानक भासू लागली होती. काय झाले असावे? नको ते प्रश्न डोक्यात डोकावत होते. जीवाची घालमेल चालू झाली होती. दोनची वेळ झाली होती. फोनवर सारखीच काॅल करण्याची धडपड चालू होती. घरातील व्यक्तींना त्रास नको व त्यांना डिस्टर्ब नको म्हणून घराबाहेरच उभा होतो. असंख्य मच्छरांचे माझ्या शरीरात सुया खुपसून शरिरातील रक्त खेचून भुक भागविण्यासाठीचे प्रयत्न चालू होते. खरखर अंग नखांनी खाजवत फोन काॅल लावत होतो. 2:30 च्या दरम्यान फोन उचलला गेला हा सर असे अक्षयचे शब्द कानी पडले. आनंद द्विगुणित झाला. अरे कूठे आहात विचारले. फक्त म शब्द कानी पडला व फोन डेड झाला. पुन्हा काही सुचेनासे झाले.
आता खुपच मच्छरांनी मला गराडा घातला होता. मी घरात येऊन आंथरलेल्या सतरंजीवर विचार करत आडवा झालो. विचारांचे थैमान डोक्यात माजले होते. काहीच सुचत नव्हते. चार वाजले होते. रात्रभर डोळा लागला नव्हता. सर्व रात्र विचित्र विचारांच्या मंथनात गेली होती. सारखे लक्ष मोबाईल फोनकडे लागले होते. आत्ताच अक्षयचा फोन येईल मगच फोन येईल काही उमगत नव्हते. हाच विचार करत करत डोळ्यांच्या पापण्यांची उघडझाप मंदावत चालली होती. आत्ता तर अर्थवट डोळे मिटले होते. तेवढ्यात मोबाईलमधील जय जय रामकृष्ण हरी रिंगटोन वाजू लागली. नक्कीच अक्षयचा फोन असणार यात शंकाच नव्हती. फोन रिसिव्ह केला. पलीकडून येणारा आवाज अक्षयचा होता. सर दहा मिनिटांनी घरी पोहचतो बोलु लागला. डोळ्यावरील आलेली झापड क्षणात नाहीशी झाली. पत्नी स्वातीला उठवले. चहा ठेव सहा सात कप ठेव बोललो. मी बाहेर जाऊन उभा राहिलो. अक्षय गाडी घेऊन घरापुढे उभा राहीला. खुप समाधान वाटले. सगळ्या चिंता दुर झाल्या. गाडीत डोकावले तर आजी व आजुन दोघे निराधार गाडीत होते.
अक्षयला विचारले आजून दोघे कोठे मिळाले. तो बोलला कल्याण मार्गावर यातील आसामचा राहणार कचराकुंडीत सडलेले अन्न रात्री एकला खाताना दिसला व त्याला सोबत घेतले. तर दुसरा कल्यानजवळ दीड च्या दरम्यान पडत असलेल्या पावसात उघडाच तेथील डबकात बीड्या शोधत होता. त्याला प्रथम घरात जमा केलेली कपडे घालायला दिली. त्याला ती पण घालता येत नव्हती. हाताला मार लागल्याच्या जखमा दिसत होत्या. त्याला कपडे घालण्यास मदत केली. त्याला काहीच बोललेल समजत नव्हते. अंडरपॅण्ट सोडून अंगावर काहीच नव्हते. थंडीने खुप धडधड उडत होता. आजी गुजरातच्या मारवाडी समाजाच्या होत्या. काम धंद्यासाठी घाटकोपरला आल्या होत्या. परिस्थितीने त्यांना गुडघे टेकायला लावले होते. मुलगा असूनही तो त्यांच्याकडे पहात नव्हता. दोन्ही तळपाय सोलून निघले होते. त्यांना हलने सुद्धा असह्य होत होते. त्या सर्वांची समजूत घालावी हा अग्रह अक्षयने केला तेंव्हा मी बोलू लागलो होतो. तिघांपैकी कुणालाही मराठी भाषा समजत नव्हती. एकाकडेच आधारकार्ड होते व त्यावरून तो बिहारचा असल्याचे समजत होते.
पत्नीने बनवलेला चहा फक्त त्यातील एकजण प्याला. त्यांना आरामाची गरज भासत होती. अक्षयला पैसे व जवळपास दहा ड्रेस व आजीला एक साडी दिली. व यांची व्यवस्था करण्यात कोणत्याही प्रकारची कसर सोडु नकोस म्हणुन सांगितले. अक्षय त्यांना स्वतःच्या घरी घेऊन गेला व सकाळी त्या दोघांना पोलीस ठाण्यात नेऊन तेथील कार्यवाही करून पुण्यास निराधाराश्रमात नेऊन सोय करणार होता. अक्षयचा हेवा वाटला. कुणाचा कोण परंतु जीवन या निराधारांच्यासाठी या लहान वयातच बहाल केल्याचा गर्व झाला. शेवटी शिवबांचा शेवकच या निराधारांसाठी शिवजन्मभुमीत जन्माला आल्याचे समाधान वाटते.
धन्यवाद अक्षयभाऊ आपल्यामुळेच माझ्या हातून या तीन निराधारांची सेवा करण्याचे भाग्य लाभले.
आत्ताच अक्षयभाऊंचा फोन आला होता की सर मी यांना पुण्याला घेऊन निघालोय. काही समस्या आल्यावर फोन करा भाऊ म्हटले. नक्कीच सर म्हणून अक्षयने फोन कट केला. भाऊ आपल्या हातुन अश्याच निराधारांची सेवा घडत राहो व त्यांचा मसिहा म्हणुन समाजात एक शिवबांचा निस्वार्थ सेवक म्हणून नावलौकिक प्राप्त होवो हीच सदिच्छा. मित्रांनो या कार्यात सहभागी होऊन आपण अक्षयभाऊंच्या कार्यास हातभार लावाल ही विनंती.
(बेसहारांच्या हितासाठी ही पोस्ट शेर करून मानवतेच्या प्रचारास मदत करा जेणेकरून त्यांना सहारा मिळु शकेल )
श्री. खरमाळे रमेश
(माजी सैनिक खोडद)
वनविभाग जुन्नर
उपाध्यक्ष – शिवाजी ट्रेल.
सदस्य – माजी सैनिक संघ जुन्नर तालुका.
संस्थापक – “निसर्ग रम्य जुन्नर तालुका” फेसबुक पेज, मोबाईल अँड्रॉइड अप व युट्यूब चाईनल.
मो. नं 8390008370

 

 

 

भैरवगड (मोरूशी) निसर्ग देवतेने सह्याद्रीला दिलेले सन्मान चिन्ह

भैरवगड (मोरूशी) निसर्ग देवतेने सह्याद्रीला दिलेले सन्मान चिन्ह
दुपारचे दिड जुन्नरमध्येच वाजले होते. कुठेतरी फिरून याव व मनावरील तान कमी करावा असा विचार मनात भिनभिनत होता. दिपकला फोन लावला दिप्या येतोस का फिरायला ? असा प्रश्न केला.
लागलीच त्याने होकार दिला.
पण सर कुठे जायच? त्याने प्रश्न केला.
मी तुरंत विनोदी वृत्तिने “म्हसनात” असे उत्तरलो.
तो हसला व बोलला सर पंधरा मिनिटांत आलोच.
दिप्याचा फोन कट झाला व पाठीमागे उभ्या असलेल्या माझ्या सौ उत्तरल्या मी पण येऊ का?
मी नकार दर्शविला. मग काय झाले असेल? समजून घ्या.
दिप्या वेळेवर पोहचला. मी तयारच होतो. पत्नीचा पडलेला चेहरा पाण्याची बाटली भरून देताना पाहिला. दिप्याला बोललो अरे सुशांत येतोय का फोन कर? त्यास फोन केला तर तो जुन्नरमध्येच होता. दोन दुचाकी होत्याच.सुशांतपण आला. सौ ला बोललो चल तु पण. तशीही घरी राहून बोटे मोडत बसशील न नेल्यामुळे माझ्या नावाने असा मनात प्रश्न उपस्थित झाला. तिचा प्रसन्न चेहरा पाहून माझ्या शरीरात कॅलरीचा संचार झाला.त्यामुळे जायचे होते एका ठिकाणी परंतु निघालो दुसर्‍याच ठिकाणी.
जुन्नर – मढ – माळशेजघाट प्रवास करत रस्त्यावर रानमेवा विकत असलेल्या गरीबांकडून जांभळे, करवंदे व आवळे विकत घेत स्वाद चाखत मोरूशी मधील आश्रमशाळेपाशी उभे राहिलो. रोडच्या डाव्या बाजूला एक वृद्ध चेहरा दृष्टीस पडला. फाटलेली बनियान, डोईवर गांधी सफेद टोपी व फाटलेली अंडरप्यांट असा परिधान त्यांनी केला होता. परंतु त्यांच्या चेहर्‍यावरील तेज पाहण्यासारखे होते. त्यांना आवाज दिला. धावतच गेट जवळ आले. बाबा आम्हाला भैरवगडावर जायचय? प्रश्न केला. गरिबीच्या झळा सहन करणाऱ्या बाबांच्या जबड्याच्या हाडाच्या साफळ्याने हालचाल केली व उत्तरले पुढे मोरूशी वरून जा. क्षणिक मी विचार केला. बाबांना काहीतरी मदत करायचीच. परंतु त्यांच्या भावनांना कुठेही ठेच न लागता. म्हणून मी पुन्हा प्रश्न केला. बाबा या तुमच्या घराच्या अंगणात गाड्या पार्क केल्या तर चालतील का? व आम्हाला येथुन गडावर जाता येईल का? ते थोडे थांबले उत्तरले ठिक आहे. मी ओळखले की हे घर नक्कीच बाबांचे नाही. परंतु घड्याळातील काटे 2:45 ची वेळ दाखवत होते. जास्त काही न बोलता गाड्या पार्क केल्या व गडावर पोहचण्याचा मार्ग त्यांना विचारला. त्यांनी हातवारे करतच मार्ग दाखविला.
आम्ही झपझप गडाच्या दिशेने चालू लागलो. पाठीमागून छोटी मुले ओरडण्याचा आवाज आला. तिकडून न जाता इकडून जा असे ते ओरडत होते. थोडे थांबलो. त्यांना जवळ बोलावले तर ते पळून गेली. परंतु त्यांच्या पाठीमागून एक तरूण येताना दिसला. ती बच्चे कंपनी त्याला पाहून आमच्याकडे पळत सुटली. तो तरुण जवळ आला. चल येतोस का आमच्या बरोबर? तो नाही म्हटला. अरे तुझा काय चार्ज आहे तो देतो की?
नाही मला काम आहे बोलला.
तुम्हाला मी मुख्य वाट दाखवून मागे येतो बोलला.
त्याला नाव विचारले तर योगेश म्हणुन सांगितले. तेथेच आश्रमशाळेत अकरावीचे शिक्षण घेत होता.
आम्हास पायवाट दाखवून तो माघारी फिरला. जाता जाता सहज विचारले भैरवगडावर पोहचण्यास किती वेळ लागेल? तो बोलला चार तास. घड्याळात वेळ 3:15 झाली होती. डोईवर ढगांनी जमण्यास सुरूवात केली होती. क्षणिक विचार केला काय करावे? परंतु चालतच राहिलो.
वाटेवर पडलेला पिकलेला आंबा दिप्याने आंब्याच्या झाडाखालून उचलला. त्याचा आस्वाद घेत दिप्या बोलला गोटी अंबा खुपच गोड आहे सर. तेथूनच चढाईला सुरूवात झाली होती. पिकलेल्या करवंदाच्या जाळ्या फुकटचे आमंत्रण देत होत्या. परंतु वेळेचे भान त्याकडे कानाडोळा करण्यास भाग पाडत होते. विविध पक्षांच्या गितांचे स्वर आमच्या चालण्याची गती वाढवत होते. पहीला टेकडी टप्पा पार केला. वाटेवरील बाण आमचे सोबत वाटाड्या म्हणुन करत होते तर झाडाला लावलेला सफेद चूना हरवलेली वाट शोधण्यास मदत करत होते.
पत्नी स्वातीची चालण्याची गती दुसर्‍या टप्याला कमी झाली होती. माझ्या कपाळावरील रेषा मात्र स्पष्ट होत चालल्या होत्या. कारण प्रवासामध्ये ही अडथळा निर्माण करतेय की काय? असे वाटत होते. परंतु काही न बोलताच पुढे जाणे योग्य वाटत होते. तसेच केले कारण तिला बोलणे म्हणजे तिचे खच्चीकरण करणे वाटत होते. मी त्यांना फोटो काढायचे म्हणुन पुढे झालो. मी उचलती पावले घेत चालू लागलो. घामाच्या धारा अंगातुन वाहू लागल्या होत्या. हवा आज जणू वाहण्याचे विसरूनच गेली होती. वातावरण ढगांमुळे थोडे अंधारमय वाटत होते.
दुसर्‍या टप्प्यात मी जसा पोहचलो तसा सुसाट वाहणाऱ्या वा-याने शरिर थंड करण्यास सुरुवात केली.
मी तिसरा टप्पा चढून मध्यभागी गेलो. व खाली या तिघांना आवाज दिला. परंतु हवेच्या झोतात माझा आवाज त्यांच्यापर्यंत कदाचित पोहचत नसावा या उद्देशाने पुन्हा खाली उतरून आलो.आता मला ते दिसू लागले पुन्हा मी पुढे चालू लागलो. स्वातीची चालण्याची गती खुपच कमी झाली होती. घड्याळात 4:15 झाले होते. वरून खाली उतरताना तेथील दोन ग्रामस्थ मला भेटले खालुन येणाऱ्या तिघांची प्रतिक्षा करत मी त्यांच्याशी गप्पा मारत उभा राहीलो. तिघे जवळ पोहचले होते. ग्रामस्थ सांगत होते येथुन गडमाथ्यावर पोहचण्यास तीन तास लागतील. हे बोलताना सहज स्वातीच्या चेहर्‍याकडे लक्ष गेले. तिच्या कपाळावर आठ्या पडताना दिसल्या. खुप थकलेली जाणवत होती. तिच्या बाबतीत काहीतरी निर्णय घेणे जरूरीचे होते. आयुष्यात खुप मोठा आधार आणि मला तिने जगाला न दिसणारे बळ दिले होते. माझ्या प्रत्येक गोष्टींत तिचा नक्कीच सिंहाचा वाटा असतो. त्यामुळेच तर मी काही मिळवू शकलोय हे विसरून कसे चालेल. मीच बोललो सुशांत आणि दिप्या दोघांपैकी एक जण हिच्या
सोबत या व एकजण माझ्या सोबत पुढे चला. नाहीतर मी थांबतो तुम्ही दोघे पुढे जा. परंतु अनुभव व अनोळखी जंगल भाग असल्याने ते पुढे जाऊ शकत नव्हते. दिप्या अनेक वेळा माझ्या बरोबर असल्याने त्याच्या भटकंतीचा अनुभव मला होताच. लेण्याद्री टाॅपवर एका राॅकपॅच चढाईला थरथर कापणार दिप्या आता बदलला होता. त्याच्यामध्ये धाडस निर्माण झाले होते. परंतु फक्त मला दाखवण्यासाठीच म्हणुनच तर मला म्हटला मी येतो सर तुमच्या सोबत.
सुशांत आणि स्वाती हळुहळु भैरवगडाच्या सपाट भुभागाच्या पाचव्या टप्प्यावर जेथे कातळाने घेराव घातला होता. तेथेच येऊन थांबणार होते. मी निश्चिंत होऊन पटपट चालू लागलो होतो. सुर्य अस्ताकडे चालला होता. भैरवगडाच्या बालेकिल्ल्यावर पोहचायचेच हे स्वप्न मी दिवसा चालत चालत पाहत होतो. दिप्याची चालताना झालेली दमछाक मी तिरप्या नजरेने पहात होतो. परंतु स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी त्याकडे मी कानाडोळा करत होतो. पाचवा टप्पा पार केला व आनंद गगनात मावेणासा झाला. कधी झाडीच्या तर कधी टेकड्यांच्या आडून लपाछपीचा खेळ खेळणारा भैरवगड चक्क उंच टेकडीवर उभा राहताना दिसत होता. जणू काय एखाद्या ट्राॅफीला काचेचे बाॅक्स जसे बनवतात कि ज्याच्या दोन बाजु रूंद व दोन बाजू अरूंद असतात व खाली लाकडी बेसवर त्या मिळालेल्या असतात अगदी तसेच दर्शन घडले. व पाठीमागे उभा असलेला माळशेज घाट डोंगर डोक्यात टोकदार मुकूट घालून ती ट्राॅफी हातात धरून निसर्ग देवतेने या निसर्गरम्य सह्याद्रीला बहालतर केली नाही ना? असे ते दृष्य दिसत होते. त्याच्या त्या नयनरम्य रूपाचे दोन छायाचित्रे टिपत पुढे जंगलात प्रवेश केला. गर्द झाडीत येथील वाट हरवलेली दिसून येते. निरिक्षण करतच त्या वाटेने चालत राहीलो. त्या जंगलातूनच ख-या चढाईला सुरूवात होते. अतिशय खडी चढाई वाळलेल्या कारव्यांना धरूनच करावी लागते. खुप दमछाक होते. रस्त्यावर येणारे पाण्याचे खांब टाके येथील पर्यटकांची तृष्णा भागविण्याचे काम करते. परंतु यासाठी कातळावर चढून गेल्यावरच ते पाणी काढता येते.
आता आपणास भैरवगडाच्या पुर्वेकडून शेवटचा टप्पा जीव मुठीत धरून पार करावा लागतो. हे दृष्य मी दिप्याकडे पाहून अनुभवत होतो. वर पुन्हा भैरवगडाच्या पुर्व कातळभिंतीत एक टाके निदर्शनास पडते. पुन्हा येथुन थोडे खाली उतरून दक्षिणेकडे जावे लागते ते पण एका तिव्र उतारावरूनच. येथेच मी थरथरकापणारा दिप्या पहात होतो. हे त्यालासुध्दा माहीत नव्हते. कारण येथुन जर एकदा कुणी सटकला कि त्याची भेट वैकुंठातच समजावी. दिप्याकडे मी दर्लक्ष करत आम्ही खिंडीत पोहोचलो. मला व दिप्या ला या दोन्ही कातळ भिंतींनी आपल्या पोटाशी आवळूनच धरले की काय असा भास झाला.भैरवगडाच्या दक्षिण काळभिंतीवर कटाक्ष टाकला तर प्रत्यक्ष गोष्टीतला मला काळभैरवच आठवला. 90 डिग्री अंशात उभ्या असलेल्या कातळ भिंतीत झीकझाक पध्दतीने कोरलेल्या त्या पायर्‍या पाहून तर बोबडीच झाली दिप्याची. चल दिप्या मला व्हिडिओ शूट करायचा आहे. तु वर चढ. हो सर त्याचा शब्द मला तुटताना ऐकू आला खरा परंतु तो चढू लागला. चार जिने चढून तो गेला व थांबलाच.
मी झपझप चार जिने चढलो. घड्याळात 5:15 झाले होते. येथून पुढे किती वेळ लागेल माहीत नव्हते.तोडलेल कातळ कोरीव पाण्याच्या टाकीला पाठीमागे टाकत मी पुढे झालो. दिप्या उभा असलेल्या ठिकाणी तुटलेल्या पायर्‍या होत्या. खांद्याच्या लेवलवर फ्रिहॅण्ड चढाई करायची होती. दिप्याची अवस्था व चेहरा पाहण्यासारखा होता. दिप्या तुला येथे चढाई करायचीच आहे, मी उद्गारलो. थांब प्रथम मी कसा चढतो ते पहा मग चढाई कर असा बोलत दिप्याला धीर दिला. मी तो टप्पा सहज पार केला. सपाट उंच त्या कातळ भिंतीवरून डोकावले तरी थरकाप होत होता. मग दिप्याचे खाली पाहून काय झाले असावे बर? तरीपण मी त्यास जोर दिला व सोबत दोघांच्या हाताची मनगटे लाॅक करत दिप्यास वर घेतले. अतिशय अरूंद पायर्‍या व त्यांस गेलेले तडे पाहून दिप्या जागिच थांबला. मला पुढे येणे शक्य होणार नाही बोलू लागला. मी त्याची मागणी मी येईपर्यंत तु येथेच थांबून राहात असेल तरच मान्य करेल.तो चालेल म्हटला व मी एकटाच पुढे निघालो.आता मी दिप्याला त्या कातळ भिंत व पायर्‍यांच्या हवाली करत एकटाच वर जाणार होतो. मनातील सर्व शंकांना झटका देत त्या भिंतीवरून त्यांचा कडेलोट केला होता. दोन जिने चालून गेलो तर पुढील दृश्य पाहून मी जाग्यावरच थबकलो. पुढील वळणाच्या पायर्‍या नष्ट केल्या होत्या. व येथुन पुढे पुढील जिन्याकडे वळण घ्यायचे होते. परंतु त्या कोपर्‍यातून वर फ्रिहॅण्ड चढणे म्हणजे प्रत्यक्ष मृत्यूलाच कवटाळने होते. त्या वरील पायरीच्या मधोमध एक हालता मोकळा दगड ठेवण्यात आला आहे. तो तर मला यमराजासारखाच भासत होता. परंतु तो दगड असा काही बसविण्यात आला होता की त्यावर एक टन वजन ठेवले तरी तो जागा सोडणार नव्हता. हे मला वर चढल्यावर समजले. येथील चढाई म्हणजे पुर्ण शरीर 150 फुट खोल दरित लोंबकळत ठेवून वर चढायचे होते. तेथे दोर लावून चढण्यासाठी लावण्यात आलेल्या हुकाचा आधार घेत व शरिर मोकळे सोडत बाजुच्या कातळभिंतिवर पाय ठेवून पाय पुश करत मी तो टप्पा पार केला. व वर चढलो (अनोळखी पर्यटकांनी येथे रोप शिवाय वर चढू नये) मी तो पायर्‍यांचा टप्पा पार करत विडीओ घेत पुढे चालत राहीलो. पुन्हा येथे पाण्याचे टाके लागते. एकीकडे खोल दरी तर दुसरीकडे पाण्याचे टाके अशा या छोट्या मार्गाचा वापर करून पुढे जायचे होते. हे दृष्य डोंबार्याच्या खेळातील दोरावरू चालण्यासारखेच होत. येथे संगीत द्यायला या सह्याद्रीत वाहणारा सुसाट वारा व त्याचा गुंजणारा नाद, विविध पक्षांचे ऐकू येणारे मधूर अवाज व ह्रदयातुन निघणारे ढोलरूपी ठोके होतेच. ती भिंत मी याच मधूर संगितात पार करत पुढे झालो.
आता सुंदर आखीव, रेखीव व कोरीव पायर्‍यांचे दर्शन घेत त्यावरून मी चाललो होतो. मी वरती भैरवगडावर काय असेल हे विचार माझ्या सोबत होतो. आता ती वेळ आली होती. अतिशय निसर्ग रम्य व सुंदरतेने बहरलेल्या निसर्ग देवतेच्या सन्मान चिन्हांच्या डोईवर मी पोहचलो होतो. समोरच हरिश्चंद्रगड डोंगररांगा माझ्या स्वागतास उभ्या होत्या. पवनराजांच्या वायु लहरींनी थकलेल्या शरिरावर मसाज करायला सुरूवात केली होती. पाठीमागे असलेली कोकण दर्शन रांग जणू माझा उत्साह द्विगुणित करण्यासाठीच पाठीशी होती. पश्चिमेस पसरलेल्या ठाणे जिल्ह्याचे अतिविलोभनिय विहंगम दृश्य जणू मला सादच घालत होते. एवढे असूनही माझी नजर बहीरा ससाण्याप्रमाणे तेथील पौराणिक ठेव्यांणा शोधत बसली होती. मी पुढे चालू लागलो. भैरवाच्या उत्तरेस असलेली व गतप्राण झालेली मोठी पाण्याची टाकी निदर्शनास पडली. येथुन पुन्हा पाठीमागे निघालो तो भैरवाच्या कुशीमध्ये दडलय काय ते पाहण्यासाठी.
आता भैरवाच्या बालेकिल्ल्यावर चढाईचा शेवटचा टप्पा होता. त्यासाठी दक्षिण दिशेकडून पाऊलवाटेचा वापर करत चढू लागलो. या पण वाटेत पाण्याचे टाके कोरण्यात आले असून थोडासा दगडी चौथरा दिसून येत होता. बालेकिल्ल्यावर वरून पश्चिमेकडे जाताना आनंद काही वेगळाच होतो. उत्तर, दक्षिणेला खोल
द-या निदर्शनास पडतात तर सामने साबरकांडांनी वेढलेल्या वाटेतुन पश्चिम टोकाकडे पोहचावे लागते.
समोर अथांग पसरलेल्या निसर्ग माईच्या नटलेल्या रूपाचे लावण्य न्याहाळतच बसावे वाटते. याच लावण्यात माझी सौ कुठे असेल हे मी शोधत होतो. तीचा हासरा चेहरा दिसावा म्हणून मी कॅमेरा झुम करून पाहू लागलो. मुंगी एवढी दिसणारी सौ आता तिच्या मुळरूपात झुम करून पहात होतो. तीला ओरडून आवाज देत होतो सखी मी पोहचलोय. मी जिंकलोय. या सह्याद्रीचे रूप पहाण्यासाठी. कसा आहे हा भैरव मी तुला आता प्रत्यक्ष सांगू शकेल. जरी तु व सोबतचे मित्र पोहचू शकले नाही तरी मी त्याचे रूप वर्णन सांगू शकेल. याचे नाव भैरव का ठेवण्यात आले याचे उत्तर मी शोधलय. तु ऐकशील ना?
आता काळ्या ढगांनी खुप गर्दी केली होती. कॅमेरा तील वायफाय बटन क्लिक करत कॅमेराचे रिमोट मोबाईल वर घेऊन त्या निसर्ग सौंदर्यात मी कसा दिसतो हे फोटो टिपले. मेघ राजाने मला आरोळी दिली. निसर्ग मित्रा आता तु या निसर्ग मोहपाशातुन बाहेर ये. तुला खाली उतरायचे आहे. माझे आगमन झाले तर तुम्ही सर्वजण धोक्यात सापडाल. या निसर्गाची सेवा तुझ्या लेखणीतून खुप काही लिहायची बाकी आहे. हे सौंदर्य तुला जगासमोर मांडायचय. ही सेवा तुच करू जाणे. म्हणूनच मी तुला सांगतोय. आता तु खाली उतर. दोनचार थेंबांची उधळण वरूण राजाने अंगावर केली. घाबरून माझी धावपळ सुरू झाली. मी अतिशय वेगाने गड उतरणीला सुरूवात केली ती पण एक विचार मनी बाळगून कि खरच हा किल्ला टेहाळणी करण्यासाठीच बांधण्यात आला असावा का? का या पाठीमागचा हेतु अन्य काही वेगळाच असावा? उत्तर सापडत नव्हते. मी मात्र जीव मुठीत धरून खाली उतरत होतो. पुन्हा त्या अवघड उतरणीला पोहचलो. कसाबसा तेथुन खाली उतरलो. पुढे दिप्याला आवाज दिला. परंतु त्याचा आवाज आला नाही. मनात काही वेगळीच शंका घर करून गेली. पुन्हा आवाज केला व शिळ घातली तेव्हा मात्र दिप्याने गडाच्या पुर्वेकडून आवाज दिला. तो या भैरवगडाचे अक्राळ विक्राळ रूप पाहून घाबरून खाली उतरून गेला होता. मी खाली उतरलो. दिप्यास सोबत घेऊन झपझप उतरू लागलो. गडाच्या मध्य कातळ उत्तर किणा-याने मी पश्चिमेकडे चालू लागलो. गडावर येणारी वाट सोडली होती. पश्चिमेस उतरत गेलेल्या डोंगर रांगेने उतरू लागलो. सौ ओरडून सांगत होती इकडून येऊ नका. पुढे दरी आहे. परंतु तो आवाज कानी येत नव्हता. मी व दिप्या पांघरून घातलेल्या मेघ राजाच्या गडगडाटात खाली उतरत होतो. वरूणराजा कोणत्या क्षणी भेटीस येईल सांगणे कठीण होते. त्या तिव्र उताराणे आम्ही उतरू लागलो. शेवटी सौ उभ्या असलेल्या ठिकाणी पोहचलो तेव्हा घड्याळात 6:45 झाले होते. तेथूनच या भैरवास खाली लोटांगण घालत संपूर्ण दंडवत ठोकला. कोकिळ आणि पावश्या हे दोनच पक्षी आमच्या उतरणीला त्यांच्या मधूर आवाजात आम्हाला उत्साहीत करत होते. त्यांची साद व त्याचे प्रतिसाद या पसरलेल्या सह्याद्रीत पुन्हा ऐकू येत होते. अतिशय वेगाने आम्ही 7:30 ला गाड्या पार्क केल्या त्या ठिकाणी पोहचलो. बाबा आमची वाट पाहत होते. त्यांना विचारले बाबा आपण काय करता? त्यांनी उत्तर दिले की येथे या वास्तुचा गेली तीन वर्षे झाली सांभाळ करत आहे. समोरच आश्रम शाळेत नातवंडे शाळा शिकतात. मला त्यांनी विचारले तुम्ही कुठले म्हणाव? आम्ही उत्तर दिले जुन्नरचे. त्यांच्या चेहर्‍यावर आनंदाचे काहुर माजताना दिसले. बोलले मी नऊ वर्षे खामगाव मधील जाधवांकडे लहानाचा मोठा झालो. वेळ खुप कमी होती. संपूर्ण माळशेज चढून वर यायचे होते. खिशातून 100 रू. काढले व बाबांना देत बोललो. आपण आमच्या गाड्यांचा सांभाळ केला म्हणून ठेवा. त्या माउलिच्या डोळ्यांत पाणी आले. ते 100 रू माघे करू लागले. मला पैसे नकोत म्हणू लागले. मी पण मनी बोललो यालाच म्हणतात आपुलकी. गरिबीत राहील पण ताठ मानेने जगेल हा बोध मला बाबांकडून जाणवला. मी काही काम केलेच नाही तर पैसे कशे घेऊ बोलले. आज तीन वर्षे झाली माझा मालक परदेशात आहे. कामाचे पैसे अद्याप मिळालेले नाही. बोलले. खुप वाईट वाटले. ती नोट पुढे करत होते. माझ्या सौ स्वातीला रहावले नाही ती बोलली बाबा नातवंडांना खाऊसाठी हे पैसे दिलेत घरी जाताना खाऊ न्या त्यांना.
बाबांच्या डोळ्यांतून ओघळणारे पाणी दिसत होते. मी मात्र दुचाकी चालू केली होती. बाबांचा निरोप त्या पडलेल्या सांजप्रकाशात घेतला. बाईकची मुट रेस करत परतीला लागलो. पावसाची रिमझिम सुरू झाली होती. बोचरी थंडी अंगाला जाणवू लागली होती. शरिर हळुहळु थंड होऊ लागले होते. अनेक वेडीवाकडी वळणे घेत माळशेजघाट चढून वर आलो. चहाची चुस्की घ्यावी म्हणून थोडावेळ एका हाॅटेलात थांबलो. पुन्हा प्रवास जुन्नरच्या दिशेने सुरू केला. तो सर्व आज घडलेल्या घडामोडींचा विचार मनी घेऊनच.

लेखक /छायाचित्र – श्री. खरमाळे रमेश
(माजी सैनिक खोडद)
उपाध्यक्ष – शिवाजी ट्रेल
संस्थापक – निसर्ग रम्य जुन्नर तालुका फेसबुक पेज / अॅड्राईड अॅप व युट्यूब चायनल.

 

 

 

नरसिंह देवस्थान रांजणी (आंबेगाव)

नरसिंह देवस्थान रांजणी (आंबेगाव)

पुणे जिल्ह्य़ात एकमेव असलेले आंबेगाव तालुक्यातील नरसिंह मंदिर हे असून येथे पुण्याहून नाशिक महामार्गावर मंचर येथून रांजणी येथे जाण्यासाठी फाटा आहे. साधारण मंचर येथुन चांडोली, थोरांदळे, कारफाटा व रांजणी असे 14 किमी अंतर कापत रांजणी या गाव पोहचावे. हे गाव आंबेगाव तालुक्यातील पुर्व पट्यात असल्याने सपाट भू-भागाने व्याप्त असल्याने येथे जाण्यासाठी चांगले रस्ते असून हा संपूर्ण परिसर हिरवाईने नटलेला आहे. या गावाला व मंदिराला मिना नदिचा किनारा लाभल्याने येथील शेतकरी प्रगतशील असून विविध प्रकारचा शेतीव्यवसाय येथे पहावयास मिळतो. गावातील ग्रामस्थांच्या ऐक्याने येथील परिसराला नवलाईचा शालू नेसवलेला आपल्या दृष्टीस पडल्याशिवाय राहत नाही. अशा या नैसर्गिक वातावरणात गावच्या पश्चिमेस प्रचंड सुंदरतेने नटलेले व भक्त प्रल्हादाच्या भक्तीने मोहून टाकण्या-या व आपल्या वेगळ्याच रूपात प्रकट होऊन भक्ताच्या मदतीला धावून आलेल्या भगवान नरसिंहाचे सुंदर मंदिराचे व देवाचे दर्शन घडते. गावक-यांनी जुनं ते सोन या म्हणीला येथे प्रत्यक्षात साकार करत या मंदिराला आहे त्या स्थितीत संवर्धित करून ठेवण्याचा यशस्वी प्रयत्न केला आहे. म्हणूनच आपणास सभा मंडपातील असलेले लाकडी नक्षीकाम कारागिराने किती चातुर्याने केले होते तो पुरावा पहावयास मिळतो. बाह्य मंदिराला केलेल्या रंगरंगोटी व लेपामुळे या मंदिराची पौराणिकता लुप्त झाली आहे.साधारण सतराव्या शतकात नाना फडणविसांनी हेमाडपंती बांधणीच्या पद्धतीचा अवलंब करून या मंदिराचा जीर्णोद्धार केला व नदीच्या घाटाचीही बांधणी केली, असे सांगितले जाते. या मंदिराच्या गाभाऱ्यात प्रवेश निषेध असल्याने गाभाऱ्यात केलेल्या दगडी शिल्पांचे वर्णन आपणास सांगू शकलो नाही या बद्दल खेद व्यक्त करतो. परंतु गाभार्‍याच्या प्रेवशव्दारावर जिर्ण झालेले गणपती शिल्प या मंदिराचा पुरातण इतिहास जागवताना दिसतो. ग्रामस्थ हे मंदिर पेशवे कालखंडाच्या आधीचे मंदिर असा उल्लेख करतात. याच मंदिरात भगवान मारूतीचे मंदिर असून कातळकोरीव मारूती मुर्ती सेंदुराने रंगवलेली असल्याने कोणत्या कालखंडात निर्माण केली गेली असावी हा तर्क करता येत नाही.

रांजणी येथे नरसिंह मंदिर निर्माण झाले तो इतिहास

रांजणी येथील रहिवासी लखोजी हे नरसिंह भक्तीत नियमित तल्लीन असत.भगवान भक्ती ने त्यांची तहान भूक हरपल्याने ते पायी चालत चालत नेहमी सोलापूर येथील टेंभुर्णी फाट्यावरून आत नीरा नरसिंहपूर येथील नरसिंह मंदिरात देवसेवा घडावी, देवाचे दर्शन व्हावे व हा मानव जन्म सार्थ व्हावा हीच त्यांची विचारधारा होती. त्यांच्या भक्तीकडे पाहून गावकरी त्यांना आवडिने महाराज म्हणत.
परंतु आता लखोजीचे पाय थकले होते. लखोजी नियमित चिंता सतावू लागली की यापुढे ही वारी आपणास वृद्धापकाळामुळे करता येणार नाही. माझे देवदर्शन होणार नाही. भगवंत माझ्यावर रागवणार तर नाही ना? अशा अनेक शंका कुशंकांनी त्यांच्या डोक्यात थैमान घातले होते. काय करू ? कसे दर्शन घडणार माझ्या भगवंताचे? या विचाराने महाराज हवालदिल होऊन झोपी जात. आता तर त्यांचे डोळे खोल गेल्याचे स्पष्ट जानवत होते. खुपच थकलेले व अशक्त झालेले दिसत होते. आजही ते भगवंत दर्शनाचाच विचार कथा-कीर्तनात करत होते.कशातच त्यांचे मन रमत नव्हते. परंतु चेहर्‍यावर असलेले तेज आज जास्तच झळकत होते. त्यांना झोपेतही नृसिंहाचाच ध्यास लागला होता. त्यांचे दोन्ही डोळे बंद झाले होते. त्यांच्या निरोगी शरीरातून फक्त आणि फक्त श्वासाची होत असलेली हालचालच जानवत होती. ते अचानक दचकले मध्यरात्रीचा तो प्रसंग असावा बहूतेक तेव्हा लखलखाट झाला त्यांचे शरिर तेजोमय झाले व त्यांच्या आत्म्यास नरसिंहाने दृष्टांत दिला. भगवंत त्यांच्या आत्म्याशी बोलू लागले “तू आता नरसिंहपूरला येऊ नकोस. मी तुझी या त्रासातून सूटका करणार आहे. मी तुझ्या भक्तीवर एवढा प्रसन्न झालो आहे की मी तुझ्या सहवासात रांजणी गावी येत आहे.असे अभिवचन दिले.झोपलेल्या लखोजींच्या चेहर्‍यावर प्रसन्नता साफ झळकत होती.
आज लवकरच लखोजी उठले.नरसिंह भगवंताची पुजा अर्चना करत रांजणी गावची वाट धरली. शरिरात असलेला थकवा दूर पळाला होता. लखोजी १८ वर्षेच्या तरूणासारखे आनंदाने झपझप चालू लागले होते. त्यांना आज स्वतः वृध्द आहे हे पण आठवत नव्हते. रस्त्यात भेटणारी माणसे लखोजींकडे पाहून जगातील आश्चर्यकडे पहावे अगदी तसेच पहात होते. लखोजींचे लक्ष फक्त रात्री भगवंताने दिलेल्या दृष्टांताकडेच होते.चालून चालून आता रात्र झाली होती. लखोजींना कोठेही नाही थांबता रांजणी गावी पोहचायचे होते. संपूर्ण रात्र त्यांनी चालून पायाखाली घातली परंतु स्वारीला आपण दिवसा चाललोय कि रात्री काहीच माहित नव्हते. जेवण,पाणी सर्व काही विसरून गेले होते. आता सकाळचे तिन वाजले असावेत लखोजींनी रांजणी गाव हद्दीत प्रवेश केला होता. चार वाजता ते गावात पोहचले. गावच्या उत्तरेला असलेल्या मीना नदी पात्रात ते स्नानासाठी पायर्‍या उतरू लागले. गावातील इतर मंडळी तेथे स्नान करत होती. त्यांना बाजूला करत लखोजी उद्गरले बाजूला व्हा माझे भगवंत तेथे स्नान करत आहेत. काही क्षण गावकरी चिंताजनक नजरेने लखोजींकडे पाहू लागले. ते बाजूला झाले. लखोजींनी प्रथम स्नान केले. जवळच असलेल्या दोन गावकर्यांना जवळ बोलावले. शेजारीच पाण्यात गवताच्या अर्धवट जळत्या पेंढ्या पडल्या होत्या त्या बाजूला केल्या तर सर्वजण आश्चर्य चकित झाले. सर्वजण डोळे फाडून पाहू लागले की त्या ठिकाणी नृसिंहाची मूर्ती होती. लखोजींना दिलेला दृष्टांत खरा ठरला होता. त्या मुर्तीची प्रतिष्ठापना करण्यात आली, व लखोजी रोज नित्य नियमाने त्या मुर्तीची पुजा शरिरात प्राण असे पर्यंत करत राहिले. अशी अख्यायिका सांगितली जाते. मी जवळच खोडदगावचा रहिवासी असल्याने व माझी 12 वी शिक्षण येथेच नृसिंह विद्यालय व वाणिज्य काॅलेज रांजणी झाल्याने व घरचा दुग्ध व्यवसाय असल्याने नियमित नरसिंहाचे दर्शन येथे घडत होते.

नरसिंहाची सुंदर बोलकी मूर्ती

उभ्या असलेल्या सिंहाच्या रूपातील ही मूर्ती अतिशय रेखीव असून पुढचे दोन पाय भू मातेवर टेकवून जणू भक्तांना आशिर्वादच देत आहेत व सांगत आहेत की मी तुमचा पाठीराखा आहे. मी सदैव भक्ताच्या संकटी धावून येण्यासाठी तयारच आहे. दगडी आयाळ शक्ती , लांब टोकदार दात शत्रुंचा काळ व लोंबणारी जीभ भक्तांना आशिर्वादच देत आहे असे वाटते. डोळे व नाकावर सोन्याचा पत्रा असल्याने चेहर्‍यावर चमक दिसते , तर भुवयांना मढवलेला चांदीचा पत्रा भक्तांसाठी प्रेमभाव दर्शवित आहे. मूर्तीच्या मागील बाजूला असलेल्या महिरपीवर सुंदर कोरीवकाम केलेले दिसते. त्यावर डाव्या बाजूस मोराची सुंदर प्रतिकृती असून, मध्यभागी नागाची व सिंहाच्या चेहऱ्याची शत्रुंचा नायनाट करण्यासाठी साकारलेली कोरीव प्रतिमा दिसते.

नरसिंह मंदिराची रचना

मुख्य सभागृहात लाकडी खांब असून, एक मंजिल लाकडाचा वापर करून बांधलेला आहे. तेथेच नगारावादन केले जाते. मंदिरातच उजव्या बाजूस मारुतीची मूर्ती बसवलेली दिसते. मंदिराच्या पुढे मोठा सभामंडप असून, डाव्या बाजूला शंकराचे मंदिर आहे. अंगणात तुळशी वृंदावन आहे. मंदिरासभोवतीचा परिसर व समोरच घाटा शेजारी उभे असलेले चिंचेचे झाड आपल्या १५०  ते २०० वर्षे वृध्दत्वाची आठवण करत उन्हाळ्यात यात्रेकरूना थंडावा देत आहे. मीना माईच्या कृपाशिर्वादाने बाजूच्या परिसरात थंडावा निर्माण करत तो हिरव्यागार वनश्रीने नटलेला आहे.
मंदिराची व्यवस्था, पूजा-अर्चा, अभिषेक इत्यादी कामे मंदिर ट्रस्ट व बह्मणवृंद करतात. नरसिंह जयंतीच्या वेळी (नरसिंहाचे नवरात्र) येथे मोठा उत्सव असतो. कथा-कीर्तन, वाचन आदी धार्मिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. अभिषेक व दर्शनासाठी येथे भाविकांची गर्दी असते.
आज पर्यंत येथील एक आश्चर्य म्हणजे नरसिंह जयंतीला वरूणराजा गडगडाट करतच येथे बरसतो, पवनराजा वेगाने धावू लागतो, मोठ मोठाले वृक्ष आनंदाने हवेत डोलू लागतात व अशा या वातावरणातच नरसिंहाचा हजारो भक्तांच्या साक्षिणे जन्म होतो. हजारो फुले पाकळ्या उधळल्या जातात. वातावरण या पाकळ्यांच्या फुलांच्या सुगंधाने सुगंधित होऊन जाते.
दि. ०९ मे २०१७रोजी  नरसिंह जयंती. आपण या नरसिंह अवतार जन्मासाठी प्रत्यक्ष अनुभव घेण्यासाठी उपस्थिती दर्शवून कार्यक्रमाची शोभा वाढवाल हिच सदिच्छा.
रांजणी गावी माझे १२ वीचे शिक्षण झाले व मला येथे खुप काही ज्ञान प्राप्त झाले व या गावचा इतिहास जागवण्याचे श्रेय प्राप्त झाले ते नरसिंह विद्यालय व वाणिज्य काॅलेज रांजणी येथील मला शिक्षण दिलेल्या शिक्षकांच्या परिश्रमाने. भरभरून प्रेम दिले ते राजणींकर ग्रामवासियांनी त्यामुळे मी हा संपूर्ण लेख या माझ्या गुरूजनांना व प्रियजण रांजणिकरांना अर्पण करतो. लेखात काही त्रुटी असल्यास ती माझी वैयक्तीक चुक असेल व त्याबद्दल आपण क्षमा कराल ही सदिच्छा व्यक्त करतो.

लेखक / छायाचित्र – श्री. खरमाळे रमेश गणपत
(माजी सैनिक खोडद)
संस्थापक – “निसर्ग रम्य जुन्नर तालुका ” फेसबुक पेज
मो. नं 8390008370

 

 

 

 

 

धन्यवाद मासिक “अनाहत” टिम व संपादक श्री. संदिपजी खळे.

मासिक “अनाहत” टिम व संपादक श्री. संदिपजी खळे. आपण माझी लेखणी जगासमोर मांडण्याचा प्रयत्न केलात. मी व माझ्या “निसर्ग रम्य जुन्नर तालुका” पेज परीवारातर्फे खुप खुप आभार14089124_1746383432283094_57645570498811237_n14291710_1746383362283101_6075102094200661415_n14222171_1746383392283098_5391114799181023280_n14264230_1746383415616429_8286408548248302536_n

 

जुन्नर ते जालना प्रवासातील सुखद अनुभव

जुन्नर ते जालना प्रवासातील सुखद अनुभव.

आज जुन्नर येथुन प्रथमतःच जालना येथे वनरक्षक प्रशिक्षण विद्यालयामध्ये सहा महिन्याचे प्रशिक्षण घेण्यासाठी जाण्याचा योग आला. जुन्नर मधील सह्याद्रीच्या सोबतीत घालवलेले चार वर्षांचे भटकंतीचे चक्र डोळ्यासमोर फिरू लागले. या सह्याद्री मित्रापासुन मी सहा महिने दुरावलो जाणार होतो याच्या विरहाचा भास क्षणोक्षणी मला आठवण करून देणार हे ही तितकेच खरे होते. परंतु ज्या मातेच्या पोटी रयतेच्या राजाने किल्ले शिवनेरीवर जन्म घेतला त्या छ्त्रपती शिवरायांच्या मातोश्री माता जिजाऊंच्या गावी त्या मातीचा सुगंध घेण्यासाठी, त्या मातीचा टिळा कपाळी लावण्यासाठी व त्या धरणीमातेला दंडवत करण्यासाठी मला तेथे जाता येईल म्हणून खुप आनंदी झालो होतो.
सकाळची ती सव्वा सातची वेळ जुन्नर एस टी स्टॅन्डवर उभ्या असलेल्या जुन्नर -औरंगाबाद एस.टी मध्ये मुलगा,मुलगी व पत्नीचा निरोप घेऊन जड अंतःकरणाने Continue reading जुन्नर ते जालना प्रवासातील सुखद अनुभव

खुप खुप धन्यवाद लेखक श्री.उत्तम सदाकाळ सर

खुप खुप धन्यवाद लेखक श्री.उत्तम सदाकाळ सर
आपला बहुमुल्य खजिना “ठकास महाठक” हा आपण अगदी शुद्ध अंतःकरणाने माझ्या सारख्या एका सर्वसामान्य व नवख्या माणसाला अर्पण केलात. मला अत्यानंद होत आहे की आपण आज हा खजिना माझे गुरू श्री. विनायक खोतसर व शिष्यांना हे पुस्तक अर्पण करून दोघांचा सन्मान येथे एकसाथ दर्शविलात.
आपले ” ठकास महाठक” हे पुस्तक नक्कीच वाचकांना वाचण्यासाठी पसंतीचे ठरेल. ही सदिच्छा व्यक्त करतो.

 14222362_1742387532682684_2353963940401734017_n
14192137_1742388112682626_2574757589614044830_n
14184545_1742388189349285_3002240943426560215_n
14124909_1742388076015963_1411001922107170546_o

अविस्मरणीय क्षण…

हडसर किल्यावर अडकलेल्या 16 पर्यटकांचा स्वतःचा जीव धोक्यात घालून सुखरूप सुटका केल्याबद्दल मा. पालकमंत्री गिरीशजी बापट यांच्या हस्ते आज राजुरी येथे शासन आपल्या दारी या आयोजित कार्यक्रम प्रसंगी पोलीस स्टेशन जुन्नर,वनविभाग जुन्नर तसेच किल्ले संवर्धक “शिवाजी ट्रेल जुन्नर यांच्या जवानांचा गुलदस्ता देऊन सन्मानित करण्यात आला तोच हा अविस्मरणीय क्षण.
धन्यवाद सर आपण सामाजिक कार्यासाठी प्रोत्साहीत केलत. आपणास आम्ही ग्वाही देतो की आम्ही सदैव सामाजिक कार्यासाठी बांधील राहुन जनसेवा करू.

13221756_1700607353527369_5277436044263915890_n 13177403_1700607490194022_4276238879711465378_n 13087906_1700607446860693_432973106956281939_n 13174107_1700607396860698_8995185868833471600_n

किल्ले संवर्धनाचे घट्ट नाते…

किल्ले संवर्धनाचे घट्ट नाते.
धन्यवाद वाचक बंधूंनो अगदी दोनच दिवसांत 30,000 (तीस हजार) वाचकांनी “भुयारी मार्ग एक उत्सुकता” या स्टोरीस प्रतिसाद दिलात.निसर्ग रम्य पेज परीवार आपला आभारी आहे. आपणापुढे निसर्गा संबंधित नवनवीन घडलेले चमत्कार व निसर्गातील नवनवीन कल्पना आपल्या समोर मांडण्याचा माझा प्रयत्न आहे. आपण करत असलेल्या कमेन्ट्स द्वारे मला नेहमीच आनंद होत असून लवकरच अनेक विविध नवइतिहास सांगणारे पुस्तक आपण करत असलेल्या मेसेज स्वरूपाच्या मागणीमुळे प्रकाशीत करण्याचा माझा माणस आहे. त्याही लेखनशैलीवर पण आपण असेच भरभरून प्रेम कराल हीच अपेक्षा व्यक्त करतो.
आपण आणि माझे सहकारी मित्रांनी मला पुस्तक काढण्यासाठी प्रोत्साहन देऊन मदतीचा हात पुढे केलात हीच माझ्या सारख्या एक गरीबाची खरोखरच खूप मोठी संपत्ती आहे. की जी माझ्याकडुन हिरावून घेतली जाऊ शकत नाही. आपले सर्वांचे मनापासून खुप खुप आभार व्यक्त करतो.

एक विनंती करत आहे. प्रथम संस्करणातील 50% शुल्क श्री.शिवछत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या दुर्लक्षित किल्यांच्या संवर्धन उपयोगासाठी किल्ले संवर्धक “शिवाजी ट्रेलच्या” माध्यमातून होईल. अशी निश्चितच ग्वाही देतो.
श्री. खरमाळे रमेश
(माजी सैनिक खोडद)
किल्ले संवर्धक शिवाजी ट्रेल

भारतात-एकाच-दिवशी-एकाच-वेळी-121-किल्यांवर-महादुर्गपूजा

  • durg_maha_puja_2016

** भारतात एकाच दिवशी एकाच वेळी 121 किल्यांवर महादुर्गपूजा **

जगप्रसिद्ध असलेला राजा म्हणजेच राजेशाही थाट,प्रजापती, युध्दनितीतज्ञ, गरीब जनतेचा कैवारी व पालणहार म्हणुन राजा माणला गेला असेल तर जुन्नर तालुक्यातील किल्ले शिवनेरीवर जन्मलेला धुरंधर राजा श्री. शिवछत्रपती शिवाजी महाराज. अनेकजणांना राजांविषयी गर्व आहे तो फक्त स्वार्थासाठी पण आम्हाला गर्व आहे तो फक्त आणि फक्त या राजांसाठी. आम्हाला गड घ्यायचा नाही तर तो टिकवायचा आहे तो स्वार्थासाठी नव्हे तर राजांच्या किर्ती साठी. आम्हाला किल्यांवर इतिहास लिहायचा नाही तर राजांचा इतिहास सांगणारे तरूण घडवायचे आहेत. त्यांच्या ह्रदयात किल्ले आणि राजांचा जिव्हाळा ठासून भरायचा आहे. म्हणूनच किल्ले संवर्धनाबरोबरच दुर्गांवर दुर्गपूजा आपण राहत असलेल्या वास्तू प्रमाणेच प्रत्येक वर्षी 28 फेब्रुवारी रोजी आयोजित केली जात आहे.
गेल्या वर्षी महाराष्ट्रातील 81 किल्यांवर एकाच दिवशी दिंडोरी प्रणीत परमपूज्य गुरूमाऊली मोरे दादा आणि किल्ले संवर्धक महासंघ महाराष्ट्र राज्य यांच्या अंतर्गत असलेल्या ग्रुपच्या माध्यमातून आयोजित केली होती.
आज पुन्हा एकदा सांगताना अत्यानंद होत आहे की या वर्षी एकुण 121 व त्यापेक्षा जास्त किल्यांवर येत्या 28 /2/2016 रोजी महादुर्गपूजा आयोजित करण्यात येणार आहे. आणि विशेष म्हणजे या वर्षी इतर पाच राज्यांतील सामिल झालेल्या आमच्या ग्रुपमधील किल्ले संवर्धक ग्रुपने सहभाग नोंदवून एक आदर्श जागवण्याचा प्रयत्न केला आहे. आपणही आपल्या जवळच्या किल्यांवर पुजा आयोजित करणार असाल तर आम्ही देत असलेल्या मो. नंबरवर संपर्क साधून गडकोटांची संस्कृती जपण्यासाठी गडकोटांवर उपस्थितीत राहून सहभागी व्हावे ही विनंती.
खालील किल्यांवर दुर्गपूजा आयोजित केली आहे यामध्ये आपण भर घालावी ही सदिच्छा.
महाराष्ट्रातील किल्ले
**सुभा पुणे **

1 सिंदोळा
2 निमगिरी
3 हडसर
4 जीवधन
5 चावंड
6 शिवनेरी
7 नारायणगड
8 भोरगिरी
9 संग्रामदुर्ग
10 राजमाची
11 लोहगड
12 विसापूर
13 तुंग
14 तिकोना
15 मोरगिरी
16 घनगड
17 कैलासगड
18 सिंहगड
19 कोरीगड
20 रायरेश्वर
21 कावळ्या
22 रोहिडा
23 तोरणा
24 राजगड
25 मल्हारगड
26 पुरंदर
27 वज्रगड
28 दौलतमंगल
29 शनिवारवाडा

** सुभा सातारा **
1 वारुगड
2 सुभानमंगळ
3 केंजळगड
4 जरंडा
5 अजिंक्यतारा
6 सज्जनगड
7 प्रतापगड
8 संतोषगड

**सुभा संभाजीनगर **
1 लहुगड
2 अंतुर
3 देवगिरी
4 भांगशी
5 अजंटा
6 सुतोंडा

**सुभा नाशिक **
1 रामसेज
2 हरगड
3 अंजनेरी
4 धोडप

**इतर **
1 प्रचितगड
2 पावनखिंड
3 विजयदुर्ग
4 सोलापूर
5 निवती
6 अवचितगड
7 पदमदुर्ग
8 पन्हाळा
9 हरिश्चंद्रगड
10 धारूर
11 भुदरगड
12 रायगड
13 सरसगड
14 कुलाबा
15 मंगळवेडा
16 रतनदुर्ग
17 पारोळा
18 वासई
19 सिंधुदुर्ग
20 झरांडा
21 सुवर्णदुर्ग
22 नंदुरबार
23 दुर्गवाडी
24 लळींग
25 कल्याण
26 फत्तेगड
27 कनकदुर्ग
28 गोवा
29 तळगड

इतर पाच राज्यातील किल्ले

1) भटिंडा – पंजाब
1) असिरगड – मध्यप्रदेश
1) इडर – गुजराथ
1) तारागड – राजस्थान
1) सरी – दिल्ली
2) कोटला
3) लाल किल्ला
4) इंद्रप्रस्थ
5) तुगळताबाद
6) आदिलाबाद
7) पूर्ण किल्ला

Durg Maha Puja- 28 Feb 2016
*******************************
On Fort Malhargad………..
by the hands of
Mr & Mrs Parag Divekar शिवाजी ट्रेल पुरोहित
This years DURG PUJA will be performed on minimum on 1⃣2⃣1⃣Forts in Maharashtrs, Goa, MP, Punjab, Delhi, Gujrath, Rajasthan.

If you want to join pl call on 8888500055 or
“Durg Puja”Ganesh India – President
Guru Dhanwa
Or
“Durg Maha Puja” Malhargad-
President
Ganesh Raykar
???????????
आपण संवर्धन कार्य करत असलेल्या
किल्ल्यावर पूजा करा अधिक माहिती साठी संपर्क करा मो.नं . 8888500055

श्री.खरमाळे रमेश
(माजी सैनिक खोडद)
निसर्ग रम्य जुन्नर तालुका
“शिवाजी ट्रेल किल्ले संवर्धक

भुयारी-मार्ग-एक-उत्सुकता

भुयारी मार्ग एक उत्सुकता… 
(इतिहास जुन्नरचा)
लहानपणी भुयारीमार्ग असलेल्या अनेक भाकडकथा ऐकावयास मिळत असत. त्या ऐकत असताना त्यांच्या विषयी जाणून घेण्याची, पाहण्याची उत्सुकता अगदी शिगेला पोहचत असे. परंतु वय लहान व त्याठिकाणी न जाण्याचा घरच्यांचा आदेश नेहमीच आड येत असे. जस जसा मोठा होत गेलो तर या इच्छेच्या आड शिक्षण येत गेल व गरीबी एवढी की एकवेळचे जेवण मिळणे कठीण. या संघर्षाचा अगदी जन्म झालेल्या दिवसापासूनच जन्म झाला होता. त्यामुळे कोणत्याही गोष्टी ऐकावयास मिळाल्या किंवा दुरून पहावयास मिळाल्या कि त्यातच समाधान मानावे लागत असे. घरची परिस्थिती उपभोगताना आईवडलांना होणार्या यातना पाहुनही त्या दुर करू शकत नव्हतो. या परिस्थितीत बहीनींचे जेमतेम 4 थी पर्यंत शिक्षण झाले. मोठा भाऊ आठवीपर्यंतच शिकु शकला. व भाऊ बहिणींना वाटे की मी तरी जास्त शिकावे. त्यात त्यांना मदत करता करता माझाही शिक्षणाकडे कानाडोळा झाला व इयत्ता आठवीचे नापास झाल्याने दोन वेळा शिक्षण पुर्ण झाले.
इयत्ता 12 वी पुर्ण करून पुढे निघालो न शिकण्याचा निर्णय घेतला व नोकरीच्या शोधात प्रयत्न करू लागलो. वडीलांच्या इच्छे खातिर एफ वाय ला अॅडमीशन घेतले. त्याच कालावधीत पुण्यात मिलेट्रीची भरती निघाली. व पत्रव्यवहार करून काॅल लेटर मिळाले. व योगायोग म्हनावा की काय मी मिलेट्रीच्या परीक्षा देऊन त्यात उतीर्ण झालो. व ट्रेनिंगला बेळगावला गेलो. पुढे ट्रेनिंग झाले 17 वर्षे सर्विस करून रिटायर होऊन पेन्शन आलो तेंव्हा पुन्हा एकदा या लहानपणी ऐकलेल्या भुयारीमार्गाने डोक वर काढले. आज सर्व अनुभव दांडगे होते. मिलेट्रीच्या शिक्षणाचे धडे मिळाल्याने भय हा शब्द विरून गेलेला होता. त्यामुळे निश्चय केला जुन्नर तालुक्यात असलेल्या भुयारीमार्गांची सत्यता स्वतः पडताळून पहायची. खोडद गावच्या महात्मा फुले विद्यालयात शिक्षण घेत असताना “निश्चयाचे बळ तुका म्हणे हेची फळ” हे रंगदास स्वामींचे वाक्य रोजच वाचनात असायचे तेच ब्रिदवाक्या मनी बाळगून अगदी दोन वर्षांत तालुक्यातील सात सह्याद्री रांगा चाळुन काढल्या. त्यावर असलेल्या भुयारीमार्गाच्या शेवटपर्यंत पोहचलो. व आपल्याला सांगण्यात येणार्या भाकडकथा या फक्त भिती दाखवण्यासाठीच उपयोगात आणल्या गेल्या एवढीच त्यात सत्यता आहे हे सत्य निदर्शनास आले.
मित्रांनो पाच भुयारीमार्ग मला जे ऐकावयास मिळाले व ते मी प्रत्यक्ष अनुभवले आहेत. ते खालील प्रमाणे आहेत.

1) किल्ले शिवनेरीच्या साखळदंडाच्या तोडाशी असलेल्या टाकीतील तीन भुयारी मार्ग.

सांगितले जायचे कि किल्ले रायगड, किल्ले नारायणगड व किल्ले शिवनेरीच्या गर्भा जाण्यासाठी व फिरण्यासाठी हे मार्ग आहेत. परंतु गेल्या वर्षी 19 फेब्रुवारी 2015 ला रात्री ठिक 1:30 वाजता या टाकीत मी शिरून हे मार्ग मित्राच्या मदतीने चेक केले. परंतु येथे काहीही नसुन ते फक्त तीन ते चार फुट आडवे कोरलेले असून शत्रुंना संभ्रमात पाडण्यासाठी अतिशय चातुर्याने केलेला हा प्रयत्न आहे.

2) पंचलिंग मंदिराच्या जवळ असलेला भुयारीमार्ग.
हा भुयारीमार्ग नसुन एक भुयारी पाण्याची टाकी आहे की जिचा जमिनीत 30 ते 35 फुट आडवा बांधीव तोडीतील विस्तार असुन. पावसाळ्यात पडणार्‍या पाण्याचा साठा येथे केला जायचा व उत्कृष्ट पध्दतीने तो वर्षभर पंचलिंगाच्या मंदिराच्या समोरील टाकीत तो चालू राहील याची केलेली ती सुविधा आहे. तो कोणत्याही प्रकारचा भुयारी मार्ग नाही.

3) हटकेश्वरावरील भुयारीमार्ग. ( साळुंकी)
आपणास नेहमीच ऐकवले जाते की अष्टविनायक लेण्याद्री “गिरीजात्मजाचे” आपण जे रूप पहात आहोत तो भाग हा पाठीमागील भाग आहे व गणेशाचे तोंड पश्चिम दिशेला असणाऱ्या भुयारीमार्गाकडे आहे. हा भुयारीमार्ग हटकेश्वरावर असलेल्या भुयारातुन सुरू होतो कि ज्याच्या तोंडाशी एक शिवलिंग आहे. मित्रांनो या भुयारीमार्गाच्या तोंडाशी शिवलिंग आहे हे खरे आहे परंतु हा मार्ग पंधराफुट सरळ जाऊन उत्तरेकडे पंधरा फुट गेलेला असून तेथेच संपतो.

4) किल्ले जिवधनच्या जुन्नर दरवाजा मार्गाच्या मध्यावर उजव्याहाताला असलेला भुयारीमार्ग.
मी किल्ले जीवधनवर अनेक वेळा गेलो व अनेक वेळा सांगितले जायचे कि हा मार्ग संपूर्ण जीवधन मध्ये अंतर्गत फिरण्यासाठी कोरलेला आहे. परंतु तसे काहीही नसुन तो तीस फुट कोरत नेलेला असुन पुढे दहा बारा फुट आडवा कोरला असून तेथे आराम करण्यासाठी सुविधा केली आहे.

5) बोतार्डेगावच्या दक्षिणेस असलेल्या डोंगरावरील रांजण मार्ग.
स्थानिक सांगतात की पुर्वी या मार्गाने तांबे गावला जायला आठ दिवस लागायचे. परंतु असे काहीही नसून डोंगराच्या आतून येणाऱ्या पाण्याने हा नैसर्गिक चाळीसफुट लांबीचा मार्ग तयार झाला असून यात सरपटत पुढे शेवटार्यंत जाता येते. व त्यापुढे टिपटिप पाणी येईल येवढेच छिद्र आहे. या मध्ये प्रवेश करताना विशेष काळजी घ्यावी कारण खूपच दमछाक होते. नैसर्गिक तयार झाल्याने त्यातएकरूपता नसल्याने किटक व प्राणी असू शकतात.
वरील भुयारीमार्ग आपणास अभ्यासवयाचे असतिल तर स्वतः काळजी घेणे आवश्यक आहेत. माझा मिलेट्रीचा अनुभव माझा गुरू असल्याने मी ही माहिती आपणापर्यंत पोहचवू शकलो याचा मला सार्थ अभिमान वाटतो. व तालुक्यात अजुन अशी काही ठिकाणे असतील तर ती मला पर्सनल शेर करावीत कि त्यांची सत्यता पडताळून मला आपणापर्यंत उजेडात आणता येतील हीच सदिच्छा व्यक्त करतो.

लेखक / छायाचित्रे – श्री. खरमाळे रमेश
(माजी सैनिक खोडद)
निसर्ग रम्य जुन्नर तालुका